Skip to content

Kĩ năng thế kỉ 21

Mặc dầu đại học KHÔNG dành cho mọi người nhưng không có giáo dục đại học, sẽ khó tìm được việc làm tốt. Nếu bạn vào đại học nhưng không có tri thức và kĩ năng nào đó, bạn sẽ KHÔNG có được việc làm vì bằng đại học KHÔNG là đảm bảo cho việc làm thêm nữa.  Bạn có lẽ thấy rằng có nhiều người tốt nghiệp bị thất nghiệp và những người có bằng cấp nhưng làm những việc lại không yêu cầu bằng cấp.

Bạn không phải học các môn kinh tế để hiểu luật cung cầu: Khi có nhu cầu cao về kĩ năng đặc biệt nhưng cung cấp vẫn còn thấp thì thiếu hụt kĩ năng sẽ xảy ra điều dẫn tới lương cao hơn cho những người có các kĩ năng đó. Nơi có nhu cầu thấp về những kĩ năng xác định nhưng cung cấp vẫn còn cao hơn thì dư thừa kĩ năng sẽ xảy ra điều dẫn tới lương thấp hơn cho những người có các kĩ năng đó. Ngày nay trên khắp thế giới, có nhu cầu cao về những người trong lĩnh vực STEM (Khoa học, Công nghệ, Kĩ nghệ và Toán học), nhưng cung cấp là thấp, do đó người tốt nghiệp trong các lĩnh vực này được mong đợi để có được việc làm tốt với lương cao. Tất nhiên, điều đó KHÔNG có nghĩa là có bằng cấp trong lĩnh vực STEM, bạn sẽ tự động có được việc làm. Bạn vẫn cần tri thức và kĩ năng và bạn phải chắc rằng những kĩ năng bạn phát triển là thực hành chứ không lí thuyết.

Sinh viên thường hỏi tôi: “Tại sao em phải vào đại học nơi có nhiều người tốt nghiệp bị thất nghiệp?” Tôi cho họ một ví dụ đơn giản: “Nếu xe máy của bạn cần sửa, bạn đem nó tới cửa hàng sửa chữa. Thợ máy sửa xe máy của bạn không cần giáo dục đại học để làm điều đó. Người đó có thể học các kĩ năng từ trường hướng nghề hay có vài tháng đào tạo nhưng người đó có thể làm việc tốt vì người đó có kĩ năng và kinh nghiệm. Tuy nhiên nếu thân thể bạn có vấn đề (chẳng hạn, bạn bị đau tim hay đột quị) điều đó sẽ là khác. Bạn cần bác sĩ y tế có giáo dục đại học tốt, nhiều kĩ năng và kinh nghiệm điều trị cho bạn. Có những việc làm KHÔNG yêu cầu giáo dục đại học và có những việc làm có yêu cầu giáo dục đại học. KHÔNG phải là việc bạn phải hay không phải vào đại học nhưng là VIỆC LÀM bạn muốn làm yêu cầu giáo dục đại học hay không.  Nếu bạn muốn là bác sĩ y tế, kĩ sư, người phát triển phần mềm, hay giáo sư toán học, thì bạn cần vào đại học và học lĩnh vực STEM.

Tuy nhiên các kĩ năng kĩ thuật là KHÔNG đủ, để thành công trong thế giới được dẫn lái bởi công nghệ này, bạn cần kĩ năng mềm. Các kĩ năng mềm truyền thống như trao đổi, làm việc tổ, trình bày, và lãnh đạo đã được biết rõ nhưng có những kĩ năng mềm mới đang nổi lên như giải quyết vấn đề, khả năng hỏi câu hỏi và thấy mọi kết nối, (Điều này là điều Steve Jobs gọi là “kết nối các chấm”) khả năng để hiểu mức ưu tiên bằng việc vẽ các đường song song và phân biệt, khả năng nghĩ trong thời tương lai, khả năng làm mọi thứ một cách khách quan, sáng tạo, và cộng tác, kĩ năng học cả đời, kĩ năng lãnh đạo đang nổi lên để bước lên khi cần và bước xuống vào lúc thích hợp, khả năng khiêm tốn và bình thản trong khủng hoảng, và khả năng đạo đức và có trách nhiệm cho hành động của bạn v.v. Những kĩ năng mềm mới này thiết lập nên tổ hợp mới là bản chất cho làm việc tổ trong đó từng thành viên điều chỉnh và thích ứng với môi trường thay đổi và chúng là mấu chốt cho mọi công ti điều hình thành nên nền kinh tế toàn cầu ngày nay.

Cho dù bạn KHÔNG vào đại học, bạn vẫn phải học các kĩ năng nào đó. Ngày nay việc học là tuyệt đối quan trọng bởi vì có nhiều thông tin bạn cần biết, nhiều kĩ năng bạn cần có. Không lâu trước đây, các kĩ năng cơ bản như đọc, viết và kĩ năng toán học cơ bản là đủ nhưng ngày nay bạn cũng cần phải có các kĩ năng công nghệ thông tin. Bạn làm cái gì không thành vấn đề, bạn cần biết cách dùng máy tính vì nhiều thứ ở trên máy tính. Bạn đọc báo trực tuyến, mua các thứ từ cửa hàng trực tuyến, kiểm thông tin trực tuyến và làm kinh doanh trực tuyến nữa. Ở một số nước, có nhiều thứ bạn có thể chỉ mua trực tuyến vì cửa hàng vật lí không bán chúng nữa. Nông dân và ngư dân bây giờ kiểm thông tin thời tiết trực tuyến thay vì phụ thuộc vào báo cáo tin tức vì chúng chính xác hơn và cập nhật cứ năm phút một. Có các chỗ để học những kĩ năng này, cho dù bạn không vào đại học, bạn vẫn có thể học từ các website trực tuyến. Nhiều đại học hàng đầu cung cấp các môn học trực tuyến tự do cho bất kì ai muốn học (MOOC). Có nhiều bài dạy với đa dạng chủ đề trên internet. Nếu bạn tìm cái gì đó để học, bạn bao giờ cũng có thể tìm thấy nó trên Internet, từ nấu ăn tới ngoại ngữ. Internet cung cấp mọi loại lớp mà bạn có thể học, nếu bạn muốn. Bạn cũng có thể học mọi kĩ năng bạn cần để có được việc làm từ Internet. Tất nhiên, đầu tiên bạn phải học cách dùng máy tính và đó là lí do tại sao kĩ năng này là quan trọng thế ngày nay. Để thành công trong thị trường việc làm ngày nay; bạn phải cung cấp giá trị theo cách người khác không có. Bạn phải có kĩ năng xứng đáng cái gì đó cho công ti, và bạn phải chứng minh cho họ rằng bạn có những kĩ năng đó.

Trong hai mươi năm qua, tiến bộ công nghệ đã khử bỏ đi nhiều việc làm đã tồn tại trong hàng trăm năm trong khi tạo ra toàn thể những việc làm mới chưa bao giờ có trước đây. Vì công nghệ thay đổi nhanh, bạn sẽ cần theo kịp bằng phát triển thái độ học cả đời. Bước đầu tiên là đọc nhiều và đi theo xu hướng công nghệ cũng như xu hướng kinh tế để đặt ra phương hướng rõ ràng về nơi bạn muốn đi vào trong nghề nghiệp của bạn. Bạn cũng cần thực hành và uyển chuyển điều chỉnh theo các thay đổi. Nếu bạn là sinh viên đại học, bạn nên nhìn vào tương lai để xác định lĩnh vực nào có nhu cầu cao lúc bạn tốt nghiệp vì bạn không nên dựa vào thị trường việc làm hôm nay vì  mọi thứ sẽ thay đổi. Chẳng hạn, hai mươi năm trước ít người có điện thoại di động nhưng ngày nay, nhiều người đang dùng nó. Không lâu trước đây, Apple là một công ti nhỏ đặt trong ga ra của bố mẹ của Steve Jobs nhưng ngày nay nó là một trong những công ti lớn nhất trên thế giới. Mười năm trước không ai biết về YouTube hay Facebook nhưng ngày nay họ có hàng tỉ người dùng. Ngày nay công nghệ thay đổi nhanh chóng và bạn phải điều chỉnh nhanh bởi vì thế giới đang thay đổi nhanh nữa.

 

—English version—

 

The 21st century skills

Although college is NOT for everybody but without a college education, it would be difficult to find a good job. If you go to college but do not have certain knowledge and skills, you will NOT get a job either because a college degree is NOT a guarantee for job anymore.  You probably see that there are many unemployed graduates and people who have degrees but are working on jobs that do not require a degree.

You do not have to take an economic course to understand the law of supply and demand: When there is high demand for specific skills but supply remains low than a skills shortage will happen which leads to higher wage for people who have those skills. When there is low demand for specific skills but supply remains high than a skills surplus will happen which leads to a lower wages for people who have that skills. Today all over the world, there is a high demand for people in STEM field (Science, Technology, Engineering and Mathematics), but the supply is low, therefore graduates in these fields are expected to get good jobs with high wages. Of course, it does NOT mean by having a degree in STEM field, you will automatically get a job. You still need knowledge and skills and you must make sure that the skills you are developing are practical not theoretical.

Students often ask me: “Why should I go to college when there are many unemployed graduates?” I give them a simple example: “If your motorcycle need repair, you take it to a repair shop. The mechanics who fix your motorcycle do not need a college education to do that. He may learn the skills from vocational school or having a few months of trainings but he can do a good job because he has the skills and experience. However if your body has problem (i.e., you have a heart attack or a stroke) that would be different. You need a medical doctor who has good college education, a lot of skills and experience to treat you. There are jobs that do NOT require a college education and there are jobs that do require a college education. It is NOT whether you should or should not go to college but whether THE JOB that you want to do requires a college education or not.  If you want to be a Medical doctor, an engineer, a software developer, or a math professor, than you need to go to college and study STEM field.

However technical skills are NOT enough, to succeed in this technology driven world, you need soft-skills. Traditional soft-skills such as communication, teamwork, presentation, and leadership are well known but there are new emerging soft-skills such as problem solving, the ability to ask questions and see all connections, (This is what Steve Jobs called “connect all the dots”) the ability to understand priority by drawing parallels and distinctions, the ability to think in the future tense, the ability to do thing objectively, creatively, and collaboratively, the lifelong learning skills, the emerging leadership skills to step up when needed and to step down at appropriate time, the ability to be humble and calm during a crisis, and the ability to be ethical and responsible for your action etc. these new soft-skills constitute a new combination that is essential to teamwork in which each member adjust and adapt to the changing environment and they are critical to all companies that are shaping the global economy today.

Even if you do NOT go to college, you still have to learn certain skills. Today learning is absolutely important because there are so much information that you need to know, so many skills that you need to have. Not long ago, basic skills such as reading, writing and basic mathematics skills are enough but today you also need to have information technology skills. No matter what you do, you need to know how to use a computer because many things are on the computer. You read online newspapers, buy thing from on line stores, checking information on line and do business on line too. In some countries, there are many things you can only buy online because the physical stores do not sell them anymore. Farmers and fisherman are now checking weather information on line rather than depend on news report because they are more accurate and update every five minutes. There are places to learn these skills, even if you do not go to college, you can still learn from online websites. Many top colleges are offering free online courses to anyone who wants to learn (MOOC). There are many tutorials for a variety of topics on the internet. If you are looking for something to learn, you can always find it on the Internet, from cooking to foreign languages. The internet provides all kind of classes that you can take, if you want to. You can also learn all the skills that you need to get a job from the Internet. Of course, first you have to learn how to use the computer and that is why this skill is so important today. To succeed in today’s job market; you have to provide value in a way that other people do not. You have to have skills that are worth something to a company, and you have to demonstrate to them that you have those skills.

In the past twenty years, technological advancement has eliminated many jobs that have existed for hundred years while creating whole new jobs that were never exist before. As technologies change fast, you will need to keep up by develop a lifelong learning attitude. The first step is to read more and follow the technology trends as well as the economic trends to set a clear direction of where do you want to go in your career. You also need to be practical and flexible to adjust with changes. If you are a college student, you should look into the future to determine which field would be in high demand by the time you graduate as you should not base on the job market today because things will change. For example, twenty years ago few people have mobile phone but today, many people are using it. Not long ago, Apple is a small company located on the garage of Steve Jobs’s parents but today it is one of the largest companies in the world. Ten year ago no one knew about YouTube or Facebook but today they have billions of users. Today technologies change fast and you have to adjust quickly because the world is changing fast too.